Sobre Tui

Tui es una localidad de la provincia gallega de Pontevedra situada en el límite con Portugal, cerca de Valença do Minho.
El clima de Tui es de tipo oceánico. Los inviernos son algo frescos, con medias de alrededor de 8ºC, y los veranos son bastante calurosos, con una media de 24ºC. Las lluvias, como en otras partes de Galicia, son abundantes a lo largo del año.
Su territorio tiene una extensión de 68,3 km2, con una población censada en 16.042 habitantes. Se emplaza sobre una colina junto a un río.
El conjunto artístico de Tui tiene algunos puntos que llaman la atención. El primero y más importante es la Catedral, que está fortificada y tiene numerosas torres y fue construida entre los siglos XII y XIII. Es de estilo románico.
Otro lugar de interés son las capillas de la catedral, como la de do Sacramento. También está la Iglesia de San Telmo, de estilo barroco, el Convento de las Mercedarias, también barroco, o la Capilla de la Misericordia, de estilo renacentista. Tampoco hay que olvidar el Convento de Santo Domingo de estilo gótico.
Como llegar
LLegar a Tui por Carretera:
A 25 kms de Vigo
48 de Pontevedra
104 de Santiago
176 kms de A Coruña por la AP-9 ó N-550 ó A-52 desde Vigo a O Porriño y desde allí por la A-55 hasta Tui.
A 1 km de Portugal por la IC-1 ó IP-1.
A 170 kms de Lugo por la N-540 hasta Ourense que está a 88 kms de Tui, A-52 desde Ourense a O Porriño y A-55 hasta Tui.
Autobuses:
Conexión regular desde Vigo y con los ayuntamientos limítrofes en toda la comarca y algunas líneas regulares nacionales desde Tui.
Tlfno: 986 373 411
Vía marítima:
Transbordador diurno entre Camiña-A Guarda en la desembocadura del río Miño, para transporte de personas y vehículos ligeros.
Ferrocarril:
La comarca tiene estación de tren en Guillarei (Tui) y Caldelas de Tui donde parán algunos servicios regionales Vigo-Ourense.
Tlfno: 902 240 202
Avión:
El aeropuerto de Peinador en Vigo está a 20 km de Tui
Tui, la historia en piedra
El fértil valle del Miño y sus magníficas condiciones naturales permitieron acoger en el territorio tudense asentamientos humanos desde los tiempos más remotos. Se conservan vestigios de época peleolítica (20.000 a.C.) en las terrazas fluviales del río Miño y Louro, de época neolítica (5.000 a.C.) como el hacha de Carrasqueira (Paramos) o monumentos megalíticos (Anta – Areas). La introducción de la metalurgia (4.000 a.C.) dejó testimonios como el casco de bronce o las hachas de Caldelas (hoy en el Museo Diocesano tudense) o los gravados rupestres de Randufe.
En la época castreña (s. VIII-VII a. C. a I d. C.) asistimos a la construcción de poblados estables y fortificados en las cimas de los montes y oteros, los llamados “castros”. Los autores de la época señalan a Tui (Tude) como capital el grupo gentilicio de los “Grovios”. En la cima del monte Aloia, Cabeza de Francos (Pazos de Reis), A Guía (Randufe) o en la misma ubicación actual de la ciudad está documenta la existencia de poblados castreños.
La llegada, el año 137 a.C., de Décimo Junio Bruto y sus tropas marca el inicio de la romanización de este territorio. Las fuentes clásicas (Plinio, Ptolomeo, Silo Itálico y otros) documentan la existencia de Castellum Tude y de la fundación mítica de la ciudad por el héroe griego Diomedes. Son muy abundantes los hallazgos de época romana en el territorio tudense, destacando sobre todo los de la zona Santa Eufemia-San Bartolomé, con varias necrópolis excavadas, así como la propia ciudad de Tui, que era una de las mansiones de la vía XIX, del itinerario de Antonino, como testimonian los miliarios y otros restos hallados.
En el Bajo Imperio y en los primeros tiempos medievales Tui continua siendo un importante centro militar, administrativo y religioso, cuya sede episcopal se documenta desde el siglo V. Con la llegada de los suevos –siglo IV- Tui figura como capital del reino con Rekiamundo (458-463) y varias monedas de la época fueron acuñadas en la ceca tudense, que continuará funcionando aún después de la integración de los suevos en el reino visigodo (585). El rey godo Witiza tuvo en Tui su corte y palacio, en el lugar de Monterreal –Pazos de Reis.
A comienzos del siglo VIII Tui sufre la invasión de los árabes que asolaron la ciudad que fue liberada en el año 739 por Alfonso I, en el 850 Ordoño I la repobló y en el 915 Ordoño II restauró la sede episcopal. En estos tiempos los ataques normandos nuevamente saquean Tui. Se produce entonces una vacante en la sede episcopal que llega hasta el año 1071 en que el rey de Galicia D. García y Doña Urraca restauran y dotan nuevamente la sede que se instala en el monasterio de S. Bartolomé de Rebordans –iglesia datable en el siglo IX aunque con vestigios anteriores-.
Con la independencia del reino portugués Tui será escenario, a lo largo de los siglos, de múltiples acontecimientos bélicos relacionados con las luchas fronterizas. En el año 1170 Fernando II mandó trasladar la población tudense desde la zona de San Bartolomeu a la actual ubicación dotándola de un sistema amurallado –del que aún conservamos diversos tramos- y concediéndole un fuero y privilegios a los pobladores de San Buenaventura, nombre con el que pretendía designar a la nueva ciudad pero que no prosperó.
Los monarcas, tanto castellanos como portugueses, apoyarán a la Sede tudense con importantes donaciones. El obispo es el señor de ciudad y su coto y Tui experimenta un importante desarrollo socio-económico y cultural. Así en 1225 es consagrada la Catedral de Santa María, construida en estilo románico y con una portada expresión del primer gótico de Galicia. Su claustro es algo más tardío. Del mismo estilo gótico es también el convento de Santo Domingo.
En los siglos medievales Tui era un importante centro comercial, con un dinámico puerto fluvial, contaba con diversos gremios y una comunidad judía con sinagoga y era lugar de paso del camino de peregrinación jacobea, disponiendo de un hospital para los peregrinos. En el actual casco histórico, que ocupa una superficie en torno a 10 ha se conservan numerosas edificaciones de época medieval (especialmente del siglo XV con sus característicos arcos conopiales) y moderna (muchas de ellas blasonadas).
En 1640 con ocasión de las guerras con Portugal se amplian las murallas medievales, adaptándolas a los nuevos sistemas defensivos. Hasta 1833 Tui fue una de las siete capitales del Reino de Galicia y en la ciudad se celebran las Juntas del Reino de Galicia en 1664, a estos tiempos corresponden la construcción del convento de las Clarisas (“Encerradas”), de San Antonio (“S. Francisco”) o la iglesia de San Telmo.
Catedral de Santa María
Su edificación fue iniciada en el año 1120 y consagrada al culto en 1225 por el Obispo Egea, en tiempos de Alfonso IX.
Se eleva sobre la parte mas alta de la ciudad, conservando al apariencia de Fortaleza con torres almenadas, caminos de paso y pasadizos.
Su fundamento arquitectónico pertenece al estilo Románico, al que posteriormente se le añadió la obra Gótica como remate.
Este segundo estilo está muy bien representado en el Pórtico de entrada, primera obra Gótica que se realizó en la Península Ibérica.
En su interior se puede admirar la capilla del sacramento, la capilla mayor, la capilla de San Telmo, el coro, uno de los conjuntos mas importantes que posee la catedral de Tui, el museo, antes capilla de Santa Catalina, achivo, capilla del Sacramento, órgano y claustro.
Río Miño
El último tramo del Río Miño es una carrera hacia el mar: Este último tramo reúne unas condiciones excelentes para la práctica de deportes.
La mejor época para la navegación es en el verano y el otoño, coincidiendo con los mínimos caudales.
Se dan cita en la época estival importantes eventos deportivos como: El Descenso Internacional del Miño o la Regata Presidente da Xunta.
Monte Aloia
Declarado Parque Natural por el Real Decreto 3160, 4-12-78, comprende una extensión de 746 hectáreas. Posee un recinto amurallado de época galaico-romano y una pequeña ermita dedicada a San Xian, reconstruída en el año 1713 sobre un templo románico.
Destacar la Casa Forestal, de curioso diseño realizado por el ingeniero don Rafael Areses, ahora Centro de Interpretación de la Naturaleza.
Posee una amplia muestra de especies vegetales de alto valor (caducifolios autóctonos y árboles exóticos), fauna típica de monte de interior (zorro, conejo, perdiz, ratonero común, cernícalo...), así como paisajes naturales de gran belleza y sobre todo numerosos miradores sobre el valle del Miño, como la cruz que preside el alto del monte.
Conjunto histórico
MUSEO DIOCESANO
Ubicado en el antiguo Hospital para Pobres y Peregrinos, levantado en 1756. Aquí los peregrinos a Compostela tenían derecho a pernoctar tres noches, en su planta baja esta la alhóndiga o mercado de la ciudad. Destaca en su interior su hermoso patio central y las ricas colecciones de arte sacro de la diócesis y de arqueología de la ciudad (entre ella el casco “celta” de Caldelas).
CAPILLA DE SAN TELMO
Ejemplar único del barroco portugués en Galicia, edificada sobre la casa donde murió este santo dominico en el siglo XIII. Iniciada en 1769 aunque no se finalizó hasta 1803. Destaca su planta circular, su cúpula gallonada o los frescos de principios del XIX.
CONVENTO DE CLARISAS
Sobre los antiguos palacios episcopales de la Oliveira se edifica entre los siglos XVII y XVIII el actual convento. La iglesia, de finales del XVII, corresponde a patrones clasicistas, se integra en el conjunto conventual que destaca por su grandes proporciones y solidez constructiva.
IGLESIA DE SAN FRANCISCO
Formó parte originalmente del convento franciscano de San Antonio, realizado entre 1682 y 1728, con un destacado retablo barroco de la primera mitad del XVIII.
El antiguo convento es en la actualidad el Seminario Menor diocesano, desde 1850, con dos claustro, uno barroco y abierto.
CONVENTO DE SANTO DOMINGO
Su iglesia está edificada en estilo gótico, característico de los primeros tiempos de esta orden mendicante y está dotada con dos magníficos retablos barrocos, ambos del siglo XVIII. El mayor, obra del artista redondelano, Antonio del Villar, destaca por su grandiosidad, en el crucero sur el retablo de la Virgen del Rosario posee, en su parte superior, una curiosa representación de la batalla de Lepanto. Esta iglesia y su convento –del que se conservan escasos restos arquitectónicos- fue el panteón de la nobleza tudense: Soutomaiores, Correas, Ozores, etc.
SAN BARTOLOMEU DE REBORDANS
Levantada dobre precedentes romanos y suevos esta iglesia data del siglo XI, con su planta basilical, destacando sus capiteles historiados de rudo primitivismo. En la capilla mayor se conservan unas magníficas punturas murales del siglo XVI. Este antiguo monasterio fue sede episcopal en los primeros tiempos medievales.
MURALLAS
Conserva la ciudad tudense restos de dos murallas levantadas para su defensa. Una corresponde a la época medieval, edificada en los siglos XII y XIII, formaba un amplio recinto irregular con varias torres defensivas. Conservamos de sus antiguos accesos a Porta da Pía, con sus postigos aún visibles y la base de su torre así como diversos tramos de la misma. En los siglos XVII y XVIII, con ocasión de las guerras con Portugal se edifican un nuevo sistema amurallado, más amplio, cuyos principales restos los podemos, contemplar en la actualidad, desde el paseo fluvial.
Parroquias del Ayuntamiento de Tui
En el término muncipal tudense se encuentran un total de once parroquias que guardan en su territorio numerosos lugares de interes que vale la pena visitar.
Esta parroquia asentada na ribeira do Miño, fronte á vila portuguesa de Valença do Minho, aparece citada xa no ano 1112 cando a raiña dona Urraca dona este lugar á Igrexa tudense, ainda que anteriormente no 1095 cítase na documentación o lugar ou barrio de Anta, cuxo toponimo pode facer referencia á existencia de mámoas ou túmulos megalíticos.
O seu templo parroquial, ainda que reedificado no século XIX, ten unha maior antigüidade. Salienta tamén o pazo de Bouzabalada, que conta cunha ermida adicada á Nosa Señora das Maravillas, e foi reconstruido segundo conta na súa entrada nunha inscripción no ano 1790.
Nesta parroquia, á beira da estrada á Hospital - Taborda, atópase o chamado “Viveiro Forestal” fundado no ano 1906 polo enxeñeiro de montes tudense Rafael Areses . Conta cun amplo patrimonio botánico con numerosas especies arboreas.
Na actualidade, na parroquia de Areas na zona de San Martiño e Gaios, asentanse unha área comercial e o Parque empresarial respectivamente.
BALDRÁNS
Esta parroquia que ás veces figura escrita como Valdráns emplázase nas ribeiras do rio Miño; no seu teritorio atopamos un moi interesante vestigio da presenza humana como son os gravados rupestres de As Carneiras, situados á beira do Miño, onde podemos contemplar diversos motivos: serpentiformes, círculos e coviñas.
Como elementos máis sobranceiros do seu patrimonio están a igrexa parroquial, remodelada nos séculos XVII e XVIII en pleno barroco, xunto ao pazo da Malladoura, que ten sufrido bastantes alteracións pero que non o privan do seu aspecto señorial. En Baldráns podemos atopar un rico patrimonio etnográfico integrado por cruceiros, muiños, pesqueiras, lavadoiros ou sifóns, ainda observables nos arcéns da estrada principal desta parroquia.
Na Guerra da Independencia os exercitos franceses ocuparon esta parroquia e queimaron dous altares da súa igrexa parroquial, o investigador Xulio Martínez Sigüenza recolle unha tradición oral que relaciona un topónimo “As Campas” co lugar onde estivo instalado un campamento das forzas napoleónicas.
CALDELAS
A parroquia máis oriental do municipio tudense ten unha abondosa historia. Nas augas do río Miño nesta zona atopouse no ano 1976 un fermoso casco de bronce atribuido á cultura castreña, cunha cronología en torno ao século IV antes de Cristo (peza que podemos contemplar no Museo Diocesano da nosa cidade) no mesmo enclave foron extraidos do rio, en 1983, varios machados de bronce datables no século VIII ou IX a. C.
A primeira referencia documental de Caldelas é de 1301 cando Fernando de Castro doalle a obispo tudense, Juan Fernández de Soutomaior, o seu couto de Caldelas.
Na actual igrexa parroquial de San Martiño, construida no ano 1965, conservase a torre de espadana datada en 1766 e que formaba parte da antita igrexa de época barroca que reemplazara á primitiva igrexa, de seguro que románica, ubicada daquela preto da desembocadura do Caselas. Para algún historiadores o topónimo “Torre vella” fai referencia a unha antiga fortaleza defesinva enfrontrada coa torre portuguesa de Lapela.
Pero en Caldelas salienta a presenza das súas augas termais citadas xa no século XVII e que está na orixe do seu topónimo, dende aqueles tempos houbo baños termais e algún tipo de cabanas, logo barracas de madeira, para tomar as augas. O edificio do hotel-balneario será custeado en 1889 por Antonio Oliver Rubio, xeneral da época de Alfonso XIII e propietario dos baños. O esplendor deste balneario chega ata os anos da Guerra Civil e motivaba a existencia de numerosas fondas e hoteis para acoller aos auguistas. Agora de novo recupera boa parte da sua actividade e esplendor.
En Caldelas salienta a celebración da romeria da Virxe da Rocha, o último lúns do mes de agosto, que engaiola pola sua celebración á beira do rio Miño onde as familias cean ao aire libre.
GUILLAREI
É parroquia máis poboada de Tui, no seu término acháse un dos polígonos industriais tudenses. Xa na delimitación do couto tudense, no ano 1095, figuran diversos topónimos desta parroquia: Albelos e Sobredo, ainda que a primeira cita documental de Guillarei é do ano 1351 nun documento do mosteiro de Barrantes no que o bispo tudense don Gómez reconócelle certos dereitos neste lugar. No barrio da Torre houbo unha fortificación cuxos restos chegaron ao século XIX. No alto das Penizas houbo no decurso da Guerra da Independencias diversos combates e escaramuzas coas tropas francesas.
Un dos feitos máis coñecidos de Guillarei foron os chamados “mártires de Sobredo”, tres agraristas mortos pola Guarda Civil no decurso dunha concentración contra un embargo a un labrego o 28 de novembro de 1922. A repercusión deste suceso foi enorme de tal xeito que no 1932 foi erexido un monumento conmemorativo obra do escultor vigués Camilo Nogueira, que foi derrubado no inicio da Guerra Civil e reconstruido de novo no 1988, realizándose todos os anos un acto conmemorativo daquel suceso.
A actual igrexa é de época neoclásica, século XIX, reformando unha anterior do século XVIII. A sua festa principal son as da Virxe das Dores, á que se lle rende culto na Capela da Gándara, e que se celebran o terceiro domingo de setembro.
MALVAS
No seu territorio existe o castro de “Outeiro do Xudeu” que testemuña a ocupación dende época castreña. O seu antigo nome era “Maloes de Jusaos” e así aparece na documentación dende o século XII en que Fernando II entrégalle este lugar aos monxes do Mosteiro de Oia que estableceron unha granxa para a explotación deste fértil territorio. O rei Sancho IV, en 1287 concédelle franquicias e habitantes para poboar este lugar. Por Malvas discurría o antergo camiño de Tui a Baiona, que enlazaba nesta parroquia co camiño xacobeo que viña dende Hospital – Taborda.
A igrexa parroquial data do século XVIII e conta cun blasón do Troncoso de Lira, pois era un beneficiado vencellado á casa da Picoña.
A súa romería máis tradicional é a do San Nomedio, na capeliña do seu mesmo nome, no alto de San Mamede.
PARAMOS
Esta parroquia é tamén ribeireña do rio Miño e a súa primera referencia histórica é do ano 1156, logo en 1180 o rei Fernando II concedeulle este lugar a obispo de Tui a metade da igrexa e couto de Paramos. Testemuña da presenza do dominio señorial nesta zona está a lembranza da fortificación dos Puntillón.
Nesta parroquia houbo, no alto das Penizas -do que xa falamos en Guillarei- diversos enfrentamentos no decurso da Guerra da Independencia polos que os franceses tomaron represalias contra os veciños con actividades guerrilleiras.
Amáis da existencia de diversos cruceiros na parroquia salienta o interesante mausoleo da familia dos Alejos, hoxe no cemiterio parroquial logo do seu traslado dende o antigo camposanto da cidade de Tui.
PAZOS DE REIS
Esta ampla parroquia tudense posue unha dilata historia que atopa no xacemento do castro de Cabeza de Francos, tamén chamado Alto dos Cubos, o seu primeiro expoñente. Este poblado foi escavado por vez primeira nos anos 1933 por Manuel Fernández-Valdés Costas, con posteriores intervenciones no ano 1954 e finalmente en 1997. Outros asentamentos castreños en Pazos de Reis, son O Castelo, en Frinxo, e o de Pedras Brancas.
No cima do monte Aloia salienta a formidable muralla ciclópea cun perímetro superior aos tres quilómetros. Existe un debate historiográfico sobre a orixe desta muralla, para uns seria o mítico Monte Medulio, para outros unha anterga cidade ou mesmo un primitivo asentamento de Tui.
Na zona de Monterreal estivo o pazo do rei visigodo Witiza que tivo aquí a súa corte no século VIII, en que Tui era unha importante cidade como testemuñan as acuñacións de moedas.
Dende os anos vinte do pasado século esta parroquia está constituida como Entidade Local Menor, sendo unha das poucas que ainda seguen existindo en Galicia.
Boa parte desta parroquia está vencellada eclesiásticamente á parroquia de Tui. No seu territorio están a Capela do Anxo, do século XVII, e onde figuran as armas do bispo Diego de Torquemada e a Capela das Dores, en Frinxo, edificada polo bispo tudense Telmo Maceira na métade do século XIX.
Nos límites desta parroquia está o monte Aloia, Parque Natural dende os anos trinta do século XX, e que salienta pola súa beleza e as amplas panorámicas sobre o val do Miño. Na cima do Aloia se celebran dúas romerias anuais: o 27 de Xaneiro a festa de San Xian e no primeiro domingo de xullo a romeria da Nosa Señoras das Angurias. Neste enclave existen numerosas lendas e monumentos naturais, como a chamada “Cama de san Xian”. Sobre este Monte Aloia pódese consultar o apartado específico adicado a este parque natural.
PEXEGUEIRO
Nesta parroquia houbo dende os primeiros tempos da Idade Media un mosteiro benedictino, do que se atopan diversas referencias documentais dende o século X.
A igrexa parroquial é un bo exemplo da arte románica, de finais do século XII, destacan os seus capiteis historiados e con decoración vexetal, o tímpano, así como unha colección de canzorros e as mochetas, con cabezas de touro, no muro sur. No seu interior a igrexa conserva ata cinco retábulos barrocos, rcentemente restaurados. A capela maior foi reedificada en 1765 polo bispo Juan Manuel Rodríguez Castañón, que deixou o seu brasón no exterior da ábside. En 1249 foi nesta igrexa no decurso dun dos seus sermón cando San Telmo anunciou a inminencia da súa morte.
Como elementos de interese, temos en Pexegueiro, a antiga casa rectoral do século XVI, hoxe arruinada, e a ponte medieval de dous arcos sobre o rio Furnia.
RANDUFE
Nesta parroquia atopamos diversos elementos de interese arqueolóxico. Por unha banda, na zona do Alto do Coello, nas súas ladeiras Sur e Oeste, existen diversos gravados rupestres ou petroglifos con representacións de círculos, coviñas, espirais, cruciformes… a principal das rochas con petroglifos é a denominada “Rozacús”. No alto deste monte consérvase un conxunto de muiños naviculares relizados na rocha.
Conservase tamén o Castro de Cotarel, no barrio da Guía onde hoxe está construido o cemiterio parroquial, que foi xa escavado nos anos trinta do século pasado por José María Álvarez Blázquez.
A actual igrexa parroquial foi nas súas orixes unha capela privada pertencente ao morgado dos señores de Arcos, que tiñan neste lugar o pazo da Pousa de Montenegro, do que se conserva soio o seu portalón de acceso co seu escudo coas armas da linaxe dos Pereira de Castro. Paulo de Pereira de Castro e a súa dona María de Montenegro edificaron a capela no ano 1603, logo en 1789 Antonio Miguel de Montenegro e Soutomaior fai edificar unha nova capela, construida polo canteiro tudense Domingo Novás. En 1904, tras a renuncia dos propietarios, esta capela convérsese en igrexa parroquial de Santa María da Guía.
No territorio de Randufe compre lembrar outras dúas edificacións: a Pousa do Bispo ou das Sobreiras (edificada nos sécalos XVI e XVII como residencia estival do bispo tudense cunha grande finca, hoxe urbanizada) e o Pazo de San Xosé ou de Vista Alegre (do século XVIII, e que foi adquirido posteriormente por José Lago Maceira, pai do arcebispo Lago González, que viviu neste pazo na sua infancia).
REBORDÁNS
Esta parroquia que, segundo Avila y Lacuela, debe o seu nome a atoparse nos “bordes” da cidade tudense, foi coñecedida nos inicios da Idade Media coa denominación de “Espenicelo”. Esta parroquia ten dous núcleos principais, o que coñecemos como Rebordáns e o barrio de San Bartolomeu, inmediato á cidade, e onde se atopa a igrexa parroquial.
Neste barrio teñen aparecido ao longo dos anos importantes restos arqueolóxicos de grande trascendencia para a historia da cidade: aras, columnas, miliarios, epígrafes… pois na zona de San Eufemia houbo un importante atentamente romano, no que foi escavada unha necrópole.
A igrexa de San Bartolomeu está levantada sobre unha necrópole romana, en parte visitable; o edificio ten unha orixe que algúns autores levan a época visigoda, o certo é que aparece xa citada nun documento do ano 965 e acolleu un mosteiro de monxes de San Bieito dende o século XI, establecendose o bispo Xorxe tras a restauración da sede no 1069 ata o ano 1179 no que o bispo D. Beltrán traslada a súa residencias aos novos pazos episcopais. O mosteiro continuara ata o 1435 en que dada as suas reducidas dimensións é agregado á Mesa Capitular tudense.
A actual igrexa conserva a súa factura prerrománica e románica, agás na sua portada reedificada no século XVIII. Trátase dun templo tipo basilicar con tres naves e tres ábsides. Entre os elementos decorativos salientan os capiteis románicos, alguns historiados, e as pinturas da capela maior de finais do século XVI e que representan diversas escas da paixón de Cristo.
Por esta parroquia discurre o camiño portugués a Compostela, que ten na Capela da Virxe do Camiño un dos seus fitos no tramos tudensde.
RIBADELOURO
Esta parroquia ocupa o territorio da zona norte do municipio tudense nas ladeiras da Serra do Galiñeiro, ainda que son numerosos os achados de carácter arqueolóxicos ligados aos primeiros tempos da ocupación humana (instrumentos paleolíticos, machados de talón, etc.) a primeira referencia documental figura nun documento de 1112 no que se cita a esta parroquia polo nome da súa titular, Santa Comba. A actual igrexa parroquial data de 1827 en que foi completamente reedificada no mesmo solar que a antiga, probablemente de época románica.
Un monumento emblemática na parroquia de Ribadelouro é a ponte “das febres”, situada no camiño xacobeo, e lugar onde San Pedro González Telmo sentíndose enfermo voltou cara a Tui para morrer aos poucos días. Outra ponte medieval é a coñecida como San Simón sobre o regato do mesmo nome.
Camino de Santiago
La ciudad de Tui es una etapa clave del camino portugués hacia Compostela, ya que Tui es uno de los caminos naturales de entrada a Galicia desde tierras lusitanas, camino que fue trazado ya en la época romana al diseñarse la via XIX, del itinerario de Antonino, que comunicaba las dos capitales de la antigua Gallaeciae, Braga y Lugo. El ‘Castellum Tude’ era una de las etapas de esta via romana, por la que a lo largo de los siglos discurrían los caminos medievales.
El descubrimiento de la tumba del Apostol Santiago de Compostela y el inicio de las peregrinaciones jacoveas implica el paso por nuestra ciudad de numerosos peregrinos procedentes de las vecinas y hermanas tierras de Portugal.
Tui figura en los itinerarios de numerosos peregrinos ilustres. Los más antiguos conocidos son los cruzados británicos Osborne y Arnolfo que en el año 1147 pasan por Tui, o ya en 1494 Jerónimo Munzer o Juan Bautista Confalonieri en 1594 y Cosme de Médicis en 1669.
Tui contaba con un Hospital para Pobres y Peregrinos (hoy sede del Museo Diocesano) donde los peregrinos tenían derecho de asilo y podían pernoctar hasta tres días, nuestra Catedral levantada en el siglo XII contó durante muchos años con un ‘Botafumeiro’ para poder acoger en su triforio a los peregrinos jacobeos en su camino hacia Compostela.
El camino jacobeo discurre por nuestra ciudad desde los antiguos puertos de la Barca, próximos al antiguo puente internacional, hasta el ‘ponte das febres’ en la parroquia de Ribadelouro después de recorrer lugares tan significativos como nuestro casco histórico con la Catedral como elemento más representativo, el Convento de Santo Domingo, la Iglesia prerrománica de San Bartolomeu de Robordáns, la ‘Capeliña de la Virgen del Camino’, etc.
O Baixo Miño
En el extremo suroccidental de la provincia de Pontevedra se encuentra esta comarca de O Baixo Miño, integrada por los municipios de Tui, Tomiño, O Rosal, A Guarda y Oia, y limitada por el rio Miño en su tramo fronterizo y el océano Atlántico. Sus mejores atractivos son un paisaje paradisíaco, un clima benigno y unas gentes hospitalarias que explican el numeroso contingente de visitantes que anualmente acuden hasta estas tierras.
O Baixo Miño destaca por un amplio patrimonio histórico que tiene como principales exponentes el castro o citania de Santa Tegra, situado en un enclave privilegiado, y principal exponente de la cultura galaico-romana desarrollada en Galicia en los primeros siglos de nuestra era. La ciudad tudense, con una historia bimilenaria, tiene en su conjunto monumental coronado por la Catedral otros de los hitos patrimoniales de la comarca. Son de interés el monasterio cisterciense de Santa María de Oia, la iglesia románica de Santa María de Tomiño o el conjunto etnográficos de “os muiños de O Folón” en el municipio de O Rosal.
La Naturaleza se muestra generosa en esta comarca con dos puntos de singular relevancia. Por una parte, la desembocadura del río Miño, en el municipio de A Guarda, forma un amplio estuario que ha sido declarado por sus valores naturales reserva ecológica y es un importante lugar de tránsito de aves. En segundo lugar, el monte Aloia o de San Xian, en el municipio tudense, fue le primer lugar declarado como Parque Natural en Galicia, además de sus espléndidas panorámicas destaca la riqueza de arbolado en este enclave natural.
En esta comarca es también de reseñar su oferta gastronómica, centrada especialmente en los productos del mar, destacando los mariscos y pescados de A Guarda. A ello se le acompaña un albariño de la Denominación de Origen “Rias Baixas” a la que pertenecen los municipio ribereños del Miño. En la repostería los peces almendrados de las Monjas Clarisas de Tui, “As encerradas”, y el roscón de yema de A Guarda tienen mención especial. Diversas fiestas gastronómicas a lo largo de año permiten disfrutar de estos productos que se mantienen siempre en la oferta de los restaurantes de la comarca.
Gastronomía
La mesa tudense dispone, en su proximidad al mar, de abundante marisco, pero sobre todo está íntimamente unida a los productos que ofrece el Miño.
Cabe destacar las angulas -Tui es llamada 'capital do meixón' y celebra una fiesta gastronómica en el mes de abril, lampreas y sábalos. Las carnes espléndias regadas con los albariños, de la denominación de origen 'Rías Baixas' a la que pertenece Tui, se completan con los 'pececitos de almendra' que elaboran las monjas 'encerradas' de la ciudad.